Mutfak için pratik Bilgiler

Balığın tazeliği nasıl anlaşılır?

Su ürünleri; bağ dokusunun az, yağ asitlerinin yüksek miktarda olması nedeniyle çok çabuk bozulan bir besin maddesidir. Bu nedenle balık alırken tazeliğini çok iyi kontrol etmek gerekir. Genelde bir çok hile ile bayat balıkları  anlayanlara dahi taze balık diye yutturulabiliyorlar. Ancak bayat balıkların bazı özellikleri olur ki, bunları kamufle etmek mümkün değildir. En başta gözler ve katılık durumu. Çok taze balıklarda, gözler parlak ve dışa doğru bombeli olup, göz bebeği genelde büyüktür. Ancak gözlerin bu anlattığım şekilde olmaması, balığın yenmeyecek derecede bayat olduğu anlamına da gelmez, sadece tercih edilmeme kriterini oluşturur.

Balık tazeliğini yitirmeye başlayınca gözleri buğunlanır ve içeri çöker. Taze balığın solungaçları canlı kırmızı olur. Taze balığın derisi gergin ve parlak olur. Pulsuz balıklar bayatlamaya başladıkça derisinin parlaklığı azalır, karın tarafında buruşmalar oluşur. Pullu balıkların pulları tazeyken gövdeye sıkıca yapışıktır. Elimize pulların gelmemesi gerekir. Taze balığın eti sıkı ve elastiki olup, parmakla bastırıldığında meydana gelen çukurluk anında düzelir. Bayatlamış balıklarda iz kalır.

Balık nasıl saklanmalı?

Saklama süresi 20 saati geçecekse temizlenip buzdolabına konulmalıdır. Buzdolabının +5Clik yerinde 2 gün saklanabilir. Daha uzun süreli saklamalar -18Clik derin dondurucularda veya bağımsız derin dondurucularda yapılmalıdır. Balık dondurulmadan önce porsiyonlara bölünüp alüminyum folyo veya asetat ile ambalajlanmalıdır. Ambalajlar önce buzdolabının 0 ile +5Clik bölümünde birkaç saat soğutmalı, sonra derin dondurucuya konulmalıdır. Bu işlem sırasında derin dondurucu şoklama konumuna getirilmelidir. Balıklar dondurulmadan önce hafif tuzlanır, böylece diriliğini korur. Dondurulan balıklar çözüldüğünde, tekrar dondurulmamalıdır. İri balıklar buzdolabının normal kısmına alınarak bir gün dinlenerek çözülmelidir. Paket karidesler ise hemen sıcak suya atılabilir.

El kokusu

Ellerinizdeki, sarımsak veya balık kokusunu çıkarmak için, kullandığınız bıçağı suyun altında kokan parmaklarınız ile temizleyin. Metal parmaklarınızdaki kokuyu alacaktır. Bıçak yerine, yemek kaşığını veya çatalını kullanabilirsiniz.

Mantar temizleme

Mantarı hiçbir zaman yıkamayın. Yıkanan mantar su çeker ve lezzetini yitirir. Mantarı küçük mantar fırçası ile, veya bir bez parçası ile fazla bastırmadan silerek temizleyin.

Yemek tuzlu olursa

Yemegin tuz miktarı fazla ise, kabukları soyulmuş patatesi birkac parçaya kesip yemeğin içine atınız. Patates, yemeğin fazla tuz miktarını emecektir.

Kereviz kokusu

Kerevizi ayıklayıp yıkadıktan sonra, bir kap içinde hazırlamış olduğunuz limonlu suda 10-15 dakika bekletirseniz, hem kokusu kaybolur, hemde rengi beyaz olur.

Yumurtanın dağılmaması için ne yapmalı?

Suya kırarak pişirdiğiniz yumurtanın (cılbır yemeği) dağılmaması için, içine 1 yemek kaşığı sirke koyun.

Patlıcanın lezzetini arttırın

Patlıcan yemeğinizin daha lezzetli olması için, tuzlu suda en az 15-20 dakika bekletin. Veya üzerine tuz serperek kağıt havlu üzerinde bekletin, çıkan kahverengi suları sildikten sonra pişirin.

Azami su ile pişirin!

Yemeğinize, baştan çok fazla su koymadan pişirin. Bazı sebzeler çabuk pişebilir veya çok sulu olabilir. O zaman su miktarı fazla olacağı için yemeğiniz lezzetli olmayabilir.

Sıcak su ilave edin

Yemeğe ilave edeceğiniz suyun soğuk olmaması gerekiyor. Ilık veya sıcak su ilave edin, soğuk su yemeğin lezzetini yok eder.

Malzemeden kısmayın

Yemek pişirirken, malzemeden kısmayın. Yağ, salça, veya domates gibi malzemeler lezzet katar.

Yemek servisi öncesi

Misafirinize yemek ikram etmeden önce, muhakkak yemeğinizin tadına bakınız. Tuz, karabiber, veya şeker eklemek durumunda kalabilirsiniz. Bunlar yemeğe lezzet katan ufak ama önemli malzemelerdir.

Tereyağ kullanın

Tereyağ ile pişen yemek, margarin ile pişen yemekten çok daha lezzetli ve daha sağlıklı olur.

Yemek pişirirken dikkat ediniz

Yemeklerinizi pişirirken ısıyı önce yüksek tutun. Kaynama noktasına geldikten sonra ateşi kısın. Kısık ateşte pişen yemek daha lezzetli olur.

Kızartmalar

Kızartmalarınızda çicek yağı kullanın. Mısır özü yağı çabuk yanan ve eksilen yağdır. Kızartma sırasında yağ eklediğiniz zaman, sebzeniz ısınmayan yağı hemen çeker. Onun için yağ eklemek zorunda kalırsanız, yağın ısınmasını bekleyin, sonra kızartmaya devam edin. Kızartma yaptığınız yağı ikinci defa kullanmayın

Kıyma

Kıymalı yemeklerinizde orta yağlı kıyma kullanın. Yemeğinize zaten ekleyeceğiniz sıvı veya katı yağı böylece az tutabilirsiniz. Kıymadaki yağ, yemeğinize lezzet katar.

Zeytinyağlılar

Zeytinyağlı yemeklerinizi bir gün buzdolabında bekletip, ertesi gün tüketirseniz çok daha lezzetli olur.

Kalıbından çıkmıyor ise..

Pişirdiğiniz kek, kalıbından çıkmıyor ise, kabın altına ıslak bir bez yayarak biraz bekletin!

Haşlama suyuna bir miktar süt

Karnabaharın haşlama suyuna bir miktar süt katarsanız kar gibi beyaz olduğunu, hem de kötü kokmadığı fark ederisiniz.

Salçanın bozulmaması için..

Kullandığınız salçaların bozulmamasını istiyorsanız, üzerini düzleyerek biraz zeytin yağı ilave edebilirsiniz, bu sayede salçayı uzun süre saklayabilirsiniz.

Cam kavanoz

Pirinç ve bakliyatların saklanması için cam kavanozları tercih edin.

Rafatan

Rafadan pişireceğiniz yumurtaların çatlamaması için kabın içine fincan tabağı koyarsanız, çatlamasını önlersiniz.

Domatesi soyarken..

Domatesi kolay soymak için, bıçağın sırtıyla kabuklar, soyulacak yönün tersine sürtülür veya kaynar suda bir dakika bekletilir.

Yumurtayı hemen kırın

Buzdolabından çıkardığınız yumurtanın akı ve sarısının birbirine karışmaması için hemen kırın.

Tuzlu suda yıkayın

Sebzeleri tuzlu suda yıkamayı alışkanlık haline getirin. Tuzlu su sebzeleri daha etkili ve çabuk temizler.

Sosislerin patlamaması için..

Fırın yada ızgaraya koymadan önce, soğuk süte batırmanız yeterli olacaktır.

Kuş üzümlerini ayıklamak için..

..onları bir avuç unla ovuşturunuz ve kalın delikli bir süzgece atınız. Unla beraber çöplerde düşer.

Biraz un..

Soğanların üzerine biraz un serpilirse kavururken kararmaz.

Etleri limon suyu ile pişirirseniz..

.. hem çabuk pişer hem de lezzetli olur.

Mantar sotelenirken..

.tencerenin kapağı açık olursa, hem mantarların suyunu vermesi hem de kararması önlenir.

Biraz karbonat

Süte biraz karbonat atarsanız hem çabuk bozulmaz hem de kolay hazmedilir.

Ekmeğin küflenmemesi için..

..ekmek kutusuna biraz tuz koymayı ihmal etmeyin

Cam tencerede yemek pişirirken..

..kapağın buharlaşmaması için iç yüzeyi limon kabuğu ile silinir.

Pilavınızı tekrar ısıtırken

Pilavınızı tekrar ısıtırken bir kabın içine su koyup bu kabın üzerine pilav tenceresi koyularak ısıtılırsa pilav taneli kalır tazeliğini muhafaza eder.

Patates pişirirken..

..suyuna bir kaşık sirke konursa hem rengi sarı kalır hem de daha lezzetli olur.

Sütü ocağa koymadan..

..tencere soğuk suyla çalkalanırsa süt kaynarken dibine yapışmaz.

Yoğurdu sulandırmak için..

..tahta kaşıkla üstten almak gerekir.

İçkilere güzel tat ve görüntü vermek için:

Buzu dondururken buz kabının içine kiraz, nane yaprağı, yeşil zeytin vs. koyup dondurun.

Buz dondururken:

Suyu kaynatın, soğuyunca buz kalıplarına koyup dondurun. Buzlar daha canlı kristal gibi görünür.Kaynamış suda oksijen azalır.. Buda buzun mat görünmemesini sağlar.

Kesik Limonu nasıl saklarsınız :

Küçük bir tabağa toz şeker serpin, kesik tarafı şekerin üzerine gelecek şekilde koyun iki hafta limon kurumadan saklanır.

Patates haşlarken:

Haşlama suyunun içine bir kaşık margarin koyun, patateslerin vitaminlerini kaybetmemiş olursunuz, aynı zamanda patatesler daha çabuk pişerler .

Soyulmuş patateslerin kararmadan saklanabilmesi için:

Saklanacak kabın içine su, bir tutam tuz koyun. Buzdolabında saklayın gerektiği zaman suyla yıkayıp kullanın.

Pastaların daha gevrek olması için:

(tatlı*tuzlu fark etmez): Hamurun içine bir çay kaşığı tuz atın.

Dereotunu saklamak için:

Temiz bir havluya kaplayacak şekilde sarın, bu şekilde naylon torbaya koyup buzdolabına saklamaya bırakabilirsiniz.

Tazeliği gitmiş pörsümüş yeşillikleri canlandırmak için:

İki kaşık limon suyu karıştırılmış buzlu su dolu kabın içine koyun 1 saat buz dolabında bekletin.

Yeşil sebzelere renk veren, klorofil maddesidir.

Pişirdiğinizde sebzelerin bu yeşil rengi daha az kaybetmeleri için, önce bol buzlu suda bekleterek,klorofilin sabitleşmesini sağlayın.

Soğanları kızartmadan..

..üzerlerine biraz un serperseniz, kavururken kararmazlar.

Börek üzerinin kızarması için..

..üzerine yumurta sürülür, evde yumurta kalmamışsa, biraz yoğurdu bir yemek kaşığı yağla karıştırıp sürün, güzel bir renk olduğunu göreceksiniz.

Hamur işi tüketirken dikkat edilecek hususlar

1. Asla tok karnına hamur işi yemeyin.
2. Hamur işlerini kızartma olarak tüketmeyin.
3. Unlu mamullerin içinde harç veya beraberinde katık olarak genelde et, kıyma, yağlı peynir ya da tavuk konulur. Siz yağsız peynirler, ıspanak, pazı, mercimek, soya kıyması gibi iç harcı olanları tüketin.
4. Haftada en fazla 2 kez yiyin. Her gün börek, pizza, pide veya benzeri hamur işi yemeyin. Sadece ne yediğiniz değil, miktarda yediğiniz de önemlidir.
5. Hamur işlerini az miktarda yiyin.
6. Hamur işlerinin içindeki un kadar yağın da önemi vardır. Genelde bitkisel doymamış yağları az miktarda kullanın. En iyileri zeytinyağı, fındık yağı, bazen de soya, mısırözü ve ayçiçek yağı olabilir.
7. Seçtiğiniz unun cinsi çok önemlidir. Beyaz unu değil, tam buğday ununu tercih edin. Esmer un ve kepekli un da kullanabilirsiniz.
8. Alışkanlıklarınıza göre mısır unu, çavdar unu, yulaf unu gibi alternatifler de seçebilirsiniz.

Domatesin kabuklarını kolay soymak için..

..bıçağın sırtıyla domateslerin kabuklarını soyacağınız yönün tersine sürtün ve daha sonra soyun ya da domatesleri kaynar suda 1 dakika bekletin.

Salata yaparken marul yapraklarını doğramak yerine elinizle koparın!

 Yeşil salata ve marulun yapraklarını yıkadıktan sonra bıçakla keserek doğramak yerine, elinizle koparın. Böylece vitamin kaybını önlemiş olursunuz.

Reçel yaparken

Reçel yapacağınız meyvaları iyice yıkayıp kurulamalısınız. Karıştırırken mutlaka tahta kaşık kullanmalısınız. Şekerlenmeyi önlemek için limon tozu yerine,limon suyu kullanın. Kavanozlara koyduğunuzda iyice soğumadan ve üzerindeki hava kabarcıklarını kağıt havlu ile almadan kavanozun ağzını kapatmayın. Reçellerinizi serin ve karanlık yerde saklayın.

Çikolata sosu..

.. hazırlarken içine koyacağınız bir tutam tuz, çikolata sosunun kokusunu daha da belirgin kılar. Çikolata sosun içine biraz kahve eklediğinizde, tadının çok değişik olduğunu göreceksiniz.

Yumurtayı kolay soymak için

Katı haşlanan yumurtaları kolayca soymak için, kaynar sudan çıkardıktan sonra hemen soğuk suya tutun ve bir süre soğuk suda bekletin. Su kabuğun gözeneklerinden girerek soymayı kolaylaştırır.

Mantar sote

..pişirirken, tencerenin kapağını açık bırakırsanız, hem mantarların su koyuvermesini hem de kararmasını önlersiniz.

Yumurtaları ayırmak

Pişirip sakladığınız yumurtaları, çiğ yumurtalarla aynı yere koyuyorsanız, bunları ayırmanın en kolay yolu çiğ yumurtalar döndürdüğünüzde kolaylıkla dönmezken, pişmiş yumurtalar kendi ekseni etrafında rahatlıkla dönerler.

Tavuk eti

Tavuk eti çabuk bozulan gıdalardandır. Son kullanıcı olan müşteriye ulaşıncaya kadar hijyenik ortamlarda saklanması bir zorunluluktur. Tavuk eti satın alındıktan sonra buzdolabında en fazla 1 gün bekletilip tüketilmelidir. Derhal tüketilmeyecek ise, temizledikten sonra plastik folyoya sarılarak derin dondurucuda bekletilebilir. Bu şekilde dondurulmuş etler *180 C’ de 3 ay kadar saklanabilir. Ayrıca, tavuk eti, et tahtası üzerinde kesilmelidir. Siyah etten farklı olarak mikroorganizmalara karşı daha dayanıksız olan tavuk etinin, mermer veya plastik üzerinde kesilmemesi gerekir.

Yoğurt suyu

Yoğurttan daha fazla yararlanmak için suyunun atılmaması gerekir.Yoğurdun tüm vitamin ve mineralleri bu suda bulunmaktadır. Ayrıca, bu su yemeklere ekşi bir tat kazandırmak istenildiğinde de kullanılabilir.

Yeşil sebzeleri canlandırın

Satın alınıp buzdolabında saklanan yeşil sebzeler bir süre sonra canlılıklarının yitirirler. Tekrar canlı hale getirmek için ise, yıkanıp 10*15 dk. Kadar 2 litrelik suya katılmış 1 yemek kaşığı limon suyunda bekletilmesi yeterli olacaktır.

Ekmek kutusuna sirkeli su

Ekmeğiniz durup dururken dolabında küfleniyorsa, ekmek kutusunu 15 günde bir sirkeli suyla silmek yeterlidir.

Susam yağı

Evinizde mayonez yaparken: Zeytinyağ yerine susam yağı kullanın. Mayonezinizin daha uzun zaman bozulmadığını göreceksiniz.

Balık çorbası

Balık çorbası yaparken, suyunun daha lezzetli olması için, balıkları en az 45*60 dakika kaynatın. Baş ve kuyruk kısımlarının en lezzetli yerleri olduğunu unutmayın.

Karnabahar pişirirken..

..eve yayılan kokudan kurtulmak için, pişirme suyuna bir parça tuz ve iki kaşık sirke ilave edip, suyun üzerinde köpük oluşumunu bekledikten sonra, içine sebzeleri atmayı deneyin. Evi saran kokudan eser kalmadığını göreceksiniz.

Meyvelerin arasına

..serpiştireceğiniz herhangi bir türden yapraklar, onları uzun süre taze tutacaktır.

Nane, adaçayı ve çekilmiş cevizin..

..pek çok yemekte kullandığınız beşamel sosa çok hoş lezzet kattığını biliyor muydunuz? Fakat bu aromalı otları, sos pişip ateşin söndürülmesine yakın, tencerenin içine ilave etmeye dikkat edin.

Bayat ekmeği

..ince ince dilimleyin üzerine az miktarda süt serpin ve kızgın yağda bir yüzünü kızartın. Ters çevirip üzerine domates ve taze kaşar peyniri koyun. Peynirler erimeye başlayınca üzerlerine kekik ve karabiber serpip sıcak sıcak servis yapın.

Birkaç damla 95ºC’lik alkol

Et ya da balık yaptığınızda, yemeğinizin suyunun daha lezzetli olmasını istiyorsanız, birkaç damla 95ºC’lik alkol serpiştirin. Tadı damağınızda kalacak.

Tavuk etini lezzetlendirin

Tavuk etinizin daha yumuşak, daha güzel kokulu ve daha lezzetli olması için pişirmeden önce tavuğu yarım limon ile iyice ovalayın ve sonra tavuğun üzerine ve içine rendelenmiş limon kabuğu koyun.

Portakalları soğuk suda tutun

Kış aylarında hepimizin vazgeçilmez içeceği C vitamini deposu portakal suyudur. Eğer portakalları sıkmadan önce, yarım saat soğuk suda bekletirseniz, sıktığınızda daha fazla portakal suyu elde edersiniz.

Cam Kavanoz

Sarımsakların daha çabuk ezilmesi için, sarımsaklarınızı bir cam kavanoz içersinde buzdolabında muhafaza ediniz.

Pilavın içine patlıcan

Patlıcan kabuklarını soyduktan sonra içine sirke ve çok az zeytinyağı konmuş suda bir süre haşlayın. Daha sonra istediğiniz küçüklükte dilimleyin ve pilav yaparken içine karıştırın.Göreceksiniz pilavınız çok leziz olacak.

Bir avuç pirinç

Eski - atalarımızdan kalma yöntemler her zaman en iyi ve en doğru yöntemler olmuştur. Bisküvilerin ve kurabiyelerin taze kalması için, teneke bir kaba koyun ve yanına bir avuç pirinç bırakın; bayatlama sorunu ortadan kalkacaktır.

Konserve..

..açıldıktan sonra cam kavanozda saklanırsa daha dayanıklı olur.

Konserve yaparken dikkat ediniz!

1. Konservelik meyve ve sebzenin seçilmesi: Konserve yapılacak meyve ve sebzeler taze, olgunlaşmış, yarasız, çürüksüz olmalıdır.

2. Kavanoz ve kapaklarının kontrolü: Konservede kullanılacak kavanozlar ile kapakları teker teker gözden geçirilerek içlerinde ağızları kırık veya gövdeleri çatlak kavanozlar ile kenarları ezilmiş, contasının lastiği kopmuş veya zedelenmiş kapaklar varsa bunlar ayıklanıp kullanılmamalıdır.

3. Kavanoz ve kapakların yıkanması: Kavanozlar ile kapakları sıcak deterjanlı suda fırçalanarak iyice yıkanmalı ve bol su ile durulanarak her türlü bulaşma riski en aza indirilmelidir.

4. Kavanozların fazla doldurulmaması: Kavanozlar hiçbir zaman meyve veya sebze ile ağzına kadar doldurulmamalı, konservenin dayanma süresini artırmak amacıyla sebzelerde tuzlu su koyabilmek için 1/5'ini, meyvelerde şeker şurubu koyabilmek için 1/4 ünü boş bırakmalıdır.

5. Kavanoz ağızlarının silinmesi ve kapatılması Kavanoz ağzına yapışmış parçacıklar kapağın iyi kapanmasına engel olacağından ilerde kavanoz buradan hava alarak içindeki konservenin bozulmasına neden olabilir.