Köşe Yazarları

Down sendromu nedir?

(Nur Banu Yılmaz - 28.06.2017)

Down sendromu, öncelikle bir hastalık değil, genetik bir farklılıktır. Down sendromu, (trizomi 21) insanlarda görülme sıklığı en fazla olan, *kromozom anomalisidir. İnsanın 46 kromozoma sahip olması gerekirken, 47 kromozomla doğmasıyla oluşan, genetik bir farklılıktır. Herhangi bir sebebi olmayan, her dinden, dilden, yaştan ve sosyoekonomik, kültürel seviyeden insanı etkileyebilmektedir.

*Kromozom: Kromatinden oluşan, çekirdek bölünmesi sırasında ipliksi, veya çubuksu yapılar şeklinde gen taşıyan yapılardır.

Down sendromu, bireyde dil gelişimini olumsuz etkiler, zekâ geriliği ve erken yaşta ölüme neden olur. Gebelik döneminde tanımlanabilinir. Risk faktörü, 11-14. haftalar arasında ultrasonografide görülen ense kalınlığıdır. Gebeliğin devamı, ya da sonlandırma kararı aileye bırakılır. Karakteristik özelliklerine bakılırsa, bireylerin kafaları küçük, kafa arkası yassı, saç, kaş, kirpik seyrektir. Yüz, yuvarlak ve basıktır. Gözler çekiktir, göz kapaklarında bulunan kıvrımlar, çocuk büyüdükçe, daha belirgin hale gelir.
Burun basık, kalkık ve küçüktür. Ağız küçüktür, bu sebeple dil dışarıda olabilir, dilde yarıklar olabilir. Kulaklar aşağıda, kulak yolu dar ve küçüktür. Boyun, kısa ve geniştir. Gövde, kısa ve geniş görünümdedir. Eller geniş, parmaklar kısa ve tombul, avuç içlerinde "Simian" çizgisi adı verilen, boydan boya bir çizgi bulunur.

Down sendromlu çocukların gelişimsel özellikleri

Down sendromlu çocuğun hareketleri, çevresini algılaması, çevresinde bulunan insanlarla iletişimi, öğrenmesi, ses çıkarması, koordinasyonu, konuşması gibi pek çok gelişimsel süreç olumsuz etkilenebilmektedir. Bebeğin fiziksel gelişimi (boyunun uzaması, kilo artışı vb.) de beklenenden daha yavaş olmaktadır.
Çocukta görme ve işitmeyle ilgili bir problemin olması ve geç fark edilmesi, tedavisinin yapılmasındaki gecikme gibi nedenler de öğrenme sürecinde yetersizliklere neden olmaktadır. İşitme kaybı, ağız ve dil kaslarındaki hipotoni (kas gevşekliği) ve çocuğun bilişsel gelişimindeki geriliğin etkisi sonucunda olabilmektedir.
Down sendromlu bebekler daha geç ses çıkarmaya başlar ve çevrede konuşulanları dinlemediği - dikkat etmediği için, çıkardığı seslerde azalma ancak daha sonraları görülmeye başlar. Çocuğun çevresindekilerle ilk iletişimi, ağlama yoluyla olur.
Down sendromlularda dikkat toplam, problem çözme ile ilgili yetersizliklerin yanı sıra hiperaktivite, stereotip (davranışın tekrarlanması) gibi bazı problemli davranışlara da rastlanmaktadır.

Down sendromlu çocukların olumlu özellikleri

Down sendromlu çocukların diğerlerine göre daha sosyal, mutlu, sevecen ve güler yüzlü oldukları bilinmektedir. Çok neşeli ve sempatik olmakla beraber, yalan söylemeyi bilmezler. Yardım etmeyi çok sever, resim, müzik vb. alanlara çok ilgili duyarlar. Doğayı, hayvanları karşılık beklemeksizin sever, birileriyle oyun oynamaktan zevk alırlar.

Unutmayalım: Kötü bir tutum, hayattaki en acımasız şeydir.

Kaynak:

• Uzm. Dr. Gönül Kobal, Ankara Üniversitesi. Down Sendromlu Çocukların Gelişimsel Özellikleri (Çoluk Çocuk Dergisi, sayı: 35)
• Prof. Dr. Bülent Üstündağ, 47. Kromozom. Yeni Asya Yayınları, İstanbul (1994)
• Ira Lott & Ernest E. McCoy. Down Sydrome, Advances in Medical Care. Willeyless Publication, New York (2000)

Amatör Köşe Yazarları

İletişim Formu kanalı ile bize müracaat ederek, infethiye.net okurlarına sunmak istediğiniz çalışmanızı bize gönderebilirsiniz. Yazınızı gözden geçirir, web sitemizde yayınlarız. (Webmaster-infethiye.net)